Alüminyum dünyasında en sık karşılaştırılan iki “kardeş” alaşım: 6061 ve 6063. Her ikisi de magnezyum ve silisyum tabanlı (6000 serisi) olsalar da, mikroskobik yapıları onları tamamen farklı kullanım alanlarına iter.
Genellikle “Yapısal Alüminyum” (6061) ve “Mimari Alüminyum” (6063) olarak ayrılan bu iki malzeme arasında seçim yaparken; sadece fiyata değil, akma mukavemetine, yüzey işlem (eloksal) kalitesine ve talaşlı imalat (CNC) performansına bakmalısınız.
Bu rehberde, stoklarımızda Alüminyum Levha ve Sigma Profil formunda bulunan bu iki alaşımı mühendislik verileriyle masaya yatırıyoruz.
1. Kimyasal Bileşim Farkları: Magnezyum ve Silisyum Dengesi
Alüminyumun karakterini içindeki “katkı maddeleri” belirler.
- 6061 Alaşım: İçerisinde daha fazla Magnezyum (%0.8-1.2) ve Silisyum (%0.4-0.8) barındırır. Ayrıca az miktarda Bakır eklenerek mukavemeti artırılmıştır.
- 6063 Alaşım: Daha saf bir yapıya sahiptir. Magnezyum (%0.45-0.9) ve Silisyum (%0.2-0.6) oranları daha düşüktür.
Magnezyum oranının yüksek olması 6061’i daha sert yaparken, düşük olması 6063’ün daha kolay şekil almasını (ekstrüzyon) sağlar.
2. Mekanik Özellikler ve Dayanıklılık (MPa Değerleri)
| Özellik | 6061-T6 (Yapısal) | 6063-T5 (Mimari) | Fark |
| Çekme Dayanımı (Tensile Strength) | 310 MPa (45.000 psi) | 186 MPa (27.000 psi) | 6061 %60 daha güçlü |
| Akma Dayanımı (Yield Strength) | 276 MPa (40.000 psi) | 145 MPa (21.000 psi) | 6061 neredeyse 2 katı |
| Sertlik (Brinell) | 95 HB | 60 HB | 6061 çizilmeye daha dirençli |
| Kopma Uzaması | %12 | %12 | Benzer esneklik |
3. CNC İşlenebilirlik ve Talaş Yapısı
Eğer malzemenizi CNC freze veya tornada işleyecekseniz, operatörlerin tercihi bellidir.
- 6061 İşleme: Talaşlı imalatın kralıdır. Sert yapısı sayesinde talaşlar “kırılarak” çıkar. Yüzey pürüzsüz olur, kesici uca yapışmaz. Hassas makine parçaları için idealdir.
- 6063 İşleme: Daha yumuşak olduğu için “sakızlanma” (gummy) yapabilir. Talaşlar uzayarak kesici takıma sarılabilir. İşlenir mi? Evet, ama 6061 kadar hassas ve hızlı işlenemez.
4. Ekstrüzyon ve Şekillendirme (Büküm)
Burada kazanan 6063 alaşımıdır.
- Karmaşık Profiller: 6063, kalıptan tereyağı gibi akar. İnce et kalınlığına sahip Sineklik Profilleri veya karmaşık tırnak yapısına sahip Alüminyum Süpürgelik modelleri ancak 6063 ile üretilebilir.
- Büküm: Boru bükme makinelerinde 6063 çatlamadan bükülürken, 6061-T6 sert olduğu için büküm sırasında çatlama riski taşır veya “geri yaylanma” (spring-back) yapar.
5. Yüzey Kalitesi ve Eloksal (Anodizasyon)
Mimari projelerde estetik her şeydir.
- 6063 (Estetik): Eloksal banyosunda mükemmel sonuç verir. Mat, parlak, satine veya renkli (siyah, antrasit) kaplamalarda renk tonunu homojen alır. Yüzeyi pürüzsüzdür.
- 6061 (Endüstriyel): Eloksal yapılabilir ancak magnezyum oranı yüksek olduğu için renk biraz daha “mat ve grimsi” çıkabilir. Yüzeyinde portakal kabuğu görünümü oluşabilir. Genellikle boyanarak veya ham kullanılır
Karar Anı: 6061 mi, 6063 mü?
Projeniz için doğru ürüne karar vermek adına aşağıdaki senaryoları inceleyin:
Senaryo A: 6061 Alaşım Seçmeniz Gereken Durumlar
- Ağır yük taşıyacak bir makine şasisi yapıyorsunuz.
- CNC tezgahında hassas bir dişli veya flanş işleyeceksiniz.
- Tekne veya gemi parçası imal ediyorsunuz (Alüminyum Levha kategorimizdeki 5083 veya 6061 ürünlere bakın).
- Bisiklet kadrosu, araç şasisi gibi güvenlik parçaları üretiyorsunuz.
Senaryo B: 6063 Alaşım Seçmeniz Gereken Durumlar
- Ev veya ofis dekorasyonu yapıyorsunuz (Alüminyum Menfez vb.).
- Pencere, kapı doğraması veya cephe giydirme yapıyorsunuz.
- 3D yazıcı gövdesi gibi hafif otomasyon işleri yapıyorsunuz (Sigma Profil serilerimiz genellikle 6063’tür).
- Profilin görünen yüzeyinin kusursuz olmasını istiyorsunuz.
SSS - TEKNİK SORULAR
6061-T6 ile 6063-T5 arasındaki "T" ne anlama gelir?
Bu harfler “Temper” yani ısıl işlem durumunu belirtir. T6, malzemenin fırınlanıp suya daldırılarak (Solution Heat Treated) maksimum sertliğe ulaştırıldığını; T5 ise presten çıktıktan sonra hava ile soğutulup suni yaşlandırıldığını gösterir.
Hangi alaşım daha pahalıdır?
Genellikle 6061, içerdiği alaşım elementlerinin zenginliği ve üretim sürecindeki (T6 ısıl işlem) zorluklar nedeniyle 6063’e göre bir miktar daha maliyetlidir.
İki alaşım birbirine kaynak yapılabilir mi?
Evet. 4043 veya 5356 dolgu teli kullanılarak 6061 ve 6063 birbirine TIG/MIG yöntemiyle kaynaklanabilir.